این پایاننامه مورد تأیید مرکز ملی فرش ایران واقع شده و با حمایتهای بیدریغ این مرکز از لحاظ مادی و معنوی به انجام رسیده است.
وزاررت علوم، تحقیقات و فناوری اطلاعات
دانشگاه سوره
دانشکده هنر
پایاننامه تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد صنایعدستی
گرایش طراحی و نقاشی سنتی
عنوان پایاننامه نظری:
تأثیر آموزش دانشگاهی رشتهی کارشناسی فرش با گرایش طراحی بر جنبههای فرهنگی و اقتصادی بازار فرشدستباف شهر تهران
استاد راهنمای نظری:
دکتر مهران هوشیار
عنوان پایاننامه عملی:
طراحی قالی با توجه به سلیقهی بازار روز قالی دستباف و توانایی خرید قشر متوسط جامعه
استاد راهنمای عملی:
علی خلیقی
استاد مشاور:
سلیمان سعیدآبادی
دانشجو:
فاطمه رحیمپناه
نیمسال اول تحصیلی 93- 92
تعهد نامه
اینجانب ……………………………. اعلام می دارم که تمام فصلهای این پایاننامه و اجزاء مربوط به آن برای اولین بار ( توسط اینجانب ) انجام شده است. برداشت از نوشتهها، اسناد، مدارک و تصاویر پژوهشگران حقیقی یا حقوقی با ذکر مأخذ کامل و به شیوه تحقیقی و علمی صورت گرفته است .
بدیهی است در صورتیکه خلاف موارد فوق اثبات شود، مسوولیت آن مستقیما” به عهده اینجانب خواهد بود. حقوق مادی و معنوی این پایاننامه در مالکیت دانشگاه سوره است و انتشار یا بهرهبرداری کلی از آن با درخواست کتبی و موافقت مدیرتحصیلات تکمیلی دانشگاه سوره و با رعایت امانتداری و حفظ مالکیت اثر ميسر میباشد.
استفاده موردی ازبرخی اطلاعات پایاننامه با ذکر مشخصات آن بلامانع است.
امضاء………………..
تقدیم و سپاسگذاری:
با سپاس فراوان این پاپاننامه را به پدر و مادر عزیزم منوچهر رحیمپناه و اشرف ندافی تقدیم مینمایم. که صمیمانه در طول دوره دانشآموختگی اینجانب در مقطع کارشناسیارشد در تکتک لحظهها و روزها با من همراه بوده و اینک با اتمام این پایاننامه با من دانشآموخته شدهاند.
فهرستمطالب:……………………………………………………………………… صفحه
مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………1
فصل اول کلیات پژوهش
1-1بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………………………………………..5
1-2پرسشهای پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………….7
1-3فرضیههای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………8
1-4مروری بر ادبیات نظری و پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………9
1-5اهداف و ارزش نظری پژوهش………………………………………………………………………………………………………19
1-6 روش تحقیق و معرفی جامعه آماری……………………………………………………………………………………………20
1-7محدودیتهای پژوهش………………………………………………………………………………………………………………..27
فصل دوم(مبانی نظری، مباحث و دادههای پژوهش)
بخش اول
2-1-1 تعریف علم و هنر………………………………………………………………………………………………………………………28
2-1-2 جایگاه آموزش عالی در گسترش علم و دانش…………………………………………………………………………31
2-1-3 اهداف نظام آموزش عالی در ایران…………………………………………………………………………………………..33
2-1-4 چگونگی تأسیس هنرکده هنرهای تزئینی………………………………………………………………………………36
2-1-5 معرفی دانشگاه هنر تهران………………………………………………………………………………………………………..45
بخش دوم
2-2-1رشته فرشدستباف در شاخه کاردانش آموزش و پرورش………………………………………………………37
2-2-2 چگونگی تکوین رشته دانشگاهی فرش………………………………………………………………………………….39
2-2-3 اهداف شکلگیری آموزش عالی فرش در مقطع کارشناسی…………………………………………………44
2-2-4 ضرورت ایجاد رشته دانشگاهی فرش از دیدگاه آقای عابد……………………………………………………45
2-2-5 ضرورت ایجاد رشته دانشگاهی فرش از دیدگاه وزارت علوم و تحقیقات………………………………46
2-2-6 نگاهی گذرا به تاریخچه هنر طراحی فرش……………………………………………………………………………47
2-2-7 معرفی رشته دانشگاهی کارشناسی فرش با گرایش طراحی…………………………………………………51
بخش سوم
2-3-1 فرهنگ……………………………………………………………………………………………………………………………………53
2-3-2 اصطلاحات فرهنگی………………………………………………………………………………………………………………..54
2-3-3 فرش ایرانی یک سرمایه فرهنگی اقتصادی……………………………………………………………………………56
2-3-4 فرش ایرانی یک حافظهی فرهنگی………………………………………………………………………………………..56
2-3-6 اقتصاد……………………………………………………………………………………………………………………………………..57
2-3-7 اقتصاد خرد و کلان…………………………………………………………………………………………………………………57
2-3-8 محصولات اقتصادی………………………………………………………………………………………………………………..58
2-3-9 بازار………………………………………………………………………………………………………………………………………….58
2-3-10 نظریههای اقتصادی بازار………………………………………………………………………………………………………60
2-3-11 نظریه بازار از نظر مارکس…………………………………………………………………………………………………….61
فصل سوم( روششناسی)
3-1مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………….62
3-2 روششناسی پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………63
3-3 متغیر پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………63
3-4روشهای جمعآوری دادهها………………………………………………………………………………………………………….64
3-5 نحوه طراحی پرسشنامه……………………………………………………………………………………………………………..64
3-6روایی(اعتبار) پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………………65
3-7پایایی( قابلیت اعتماد) پرسشنامه……………………………………………………………………………………………….66
3-8منطق انتخاب نمونههای آماری در این پژوهش………………………………………………………………………….66
3-9حجم نمونه و روش نمونهگیری……………………………………………………………………………………………………68
3-10روشهای تجزیه و تحلیل دادهها……………………………………………………………………………………………….68
3-11تکنیکهای آماری استفاده شده در این پژوهش………………………………………………………………………69
فصل چهارم(تجزیه و تحلیل یافته ها و نتایج آماری)
بخش اول: بررسی یافتههای نظری
4-1-1مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………….70
4-1-2آموزش عالی در ایران و چالشهای پیشرو…………………………………………………………………………….71
4ـ1ـ3تأثیر آموزش کارداش فرشدستباف بر وضعیت اشتغال و پیشرفت تحصیلی در………………..
مقطع کارشناسی فرش……………………………………………………………………………………………………………………….76
4ـ1ـ4فرش در آموزش عالی هنر یا صنعت………………………………………………………………………………………..81
4ـ1ـ5چالشهای رشته فرش از نگاه دانشآموختگان……………………………………………………………………….83
4-1-6 ضعفهای رشته فرش و دانشآموختگان از دید صاحبنظران عرصه فرشدستباف……………85
4-1-7 تأثیر دانشگاه بر هنر ـ صنعت فرشدستباف مثبت یا منفی…………………………………………………94
4-1-8 فرهنگ…………………………………………………………………………………………………………………………………….97
4-1-9 تجلی فرهنگ و هنر ایرانی در طراحی فرشدستباف………………………………………………………….100
4-1-10اقتصاد…………………………………………………………………………………………………………………………………..106
4-1-11بازار فرشدستباف تهران……………………………………………………………………………………………………..107
4-1-12بازار عنصری تأثیر گذار بر فرهنگ……………………………………………………………………………………..108
4-1-13 بازار متغیر…………………………………………………………………………………………………………………………..110
4-1-14 مقایسه شرایط اقتصادی و نیروی کار در دو مرحله فوردیسم و پستفوردیسم………………..111
بخش دوم: بررسی مطالعات آماری
4-2-1 نمایش دادههای توصیفی و متغیرهای تحقیق…………………………………………………………………….112
4-2-2 جداول توصیفی جامعه آماری دانشآموختگان پاسخدهنده دانشگاه هنر…………………………..113
4-2-3 جداول آمار توصیفی جامعه آماری تولیدکنندگان بازار فرشدستباف شهر تهران…………….119
4-2-4 نتایج استنباطی دادهها…………………………………………………………………………………………………………121
4-2-5 بررسی تأثیر آموزش دانشگاهی کارشناسی فرش باگرایش طراحی……………………………………….
بر جنبههای فرهنگی و اقتصادی بازار فرشدستباف شهر تهران……………………………………………………..122
4-2-6 فرضیههای تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………124
4-2-7 نحوه بررسی فرضیههای تحقیق……………………………………………………………………………………………125
4-2-8 بررسی فرضیه 1……………………………………………………………………………………………………………………126
4-2-9 بررسی فرضیه 2……………………………………………………………………………………………………………………131
فصل پنجم( بررسی یافتهها، آزمون یا( کنترل) فرضیههای تحقیق و استنتاج نهایی)
5-1مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………….136
5-2بررسی یافتهها و کنترل فرضیههای تحقیق………………………………………………………………………………137
5-3استنتاج نهایی……………………………………………………………………………………………………………………………..168
5-4راهکارهای پیشنهادی…………………………………………………………………………………………………………………174
منابع ومأخذ……………………………………………………………………………………………………………………………………….177
پیوستها……………………………………………………………………………………………………………………………………………183
گزارشکار بخش عملی……………………………………………………………………………………………………………………..189
چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………………………………………………..221
فهرستجدولها……………………………………………………………………… صفحه
جدول3ـ1شکل کلی و امتیازبندی پرسشنامه…………………………………………………………………………………..65
جدول4ـ1ـ1توزیع جمعیت نمونه بر حسب وضعیت اشتغال و توان مهارتی و……………………………………..
سطح دانش، دانشآموختگان کاردانش………………………………………………………………………………………………80
جدول4ـ 2ـ1آمار توصیفی برحسب سال ورودی به دانشگاه دانشآموختگان پاسخدهنده…………….113
جدول 4 ـ2ـ2آمار توصیفی برحسب جنسیت دانشآموختگان پاسخدهنده…………………………………..114
جدول4ـ2ـ3 آمار توصیفی بر حسب مدرک دیپلم دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………115
جدول4ـ2ـ4 آمار توصیفی برحسب نوع اشتغال دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………….116
جدول4ـ2ـ5 آمار توصیفی برحسب چگونگی انتخاب رشته تحصیلی……………………………………………117
جدول 4ـ2ـ6 آمار توصیفی برحسب نوع مهارت کاری دانشآموختگان پاسخدهنده…………………….118
جدول4ـ2ـ7 آمار توصیفی میزان سن تولیدکنندگان پاسخدهنده………………………………………………..119
جدول4ـ2ـ8 آمار توصیفی میزان تحصیلات تولیدکنندگان پاسخدهنده………………………………………120
جدول4ـ2ـ9 آمار توصیفی چگونگی ورود به کار تولیدکنندگان پاسخدهنده……………………………….121
جدول4ـ2ـ10آمار توصیفی دو نمونه وابسته دانشآموختگان و تولیدکنندگان فرشدستباف…….123
جدول4ـ2ـ11 آمار همبستگی دونمونهی وابسته همبسته……………………………………………………………123
جدول4ـ2ـ12 نتایج آزمونT دونمونه وابسته دانشآموختگان و تولیدکنندگان………………………….123
جدول4ـ2ـ13 آمار توصیفی حاصل از نظرسنجی از دانشآموختگان در مورد فرضیه 1……………..126
جدول4ـ2ـ14آمار توصیفی مربوط به آزمونT تکگروهی متغیر فرضیه1………………………………………..
براساس نظر دانشآموختگان ………………………………………………………………………………………………………..127
جدول4ـ2ـ15 نتایج آزمونTتکگروهی متغیر فرضیه1براساس نظر دانشآموختگان………………..128
جدول4ـ2ـ16آمار توصیفی نتایج حاصل از نظرسنجی تولیدکنندگان………………………………………………
فرشدستباف در مورد فرضیه1……………………………………………………………………………………………………..129
جدول4ـ2ـ17 آمار توصیفی مربوط به آزمونT متغیر فرضیه1 براساس نظر تولیدکنندگان…………130
جدول4ـ2ـ18 نتایج آزمونTتکگروهی متغیر فرضیه1براساس نظر تولیدکنندگان……………………..130
جدول4ـ2ـ19آمار توصیفی نتایج حاصل در نظرسنجی از دانشآموختگان در مورد فرضیه2……….131
جدول4ـ2ـ20 آمار توصیفی مربوط به آزمونTمتغیر فرضیه2 براساس نظر دانشآموختگان……….132
جدول4ـ2ـ21 نتایج آزمونT تکگروهی متغیر فرضیه2 براساس نظر دانشآموختگان………………..133
جدول4ـ2ـ22 آمار توصیفی نتایج حاصل در نظرسنجی از تولیدکنندگان در مورد فرضیه2………..134
جدول4ـ2ـ23 آمار توصیفی مربوط به آزمونTمتغیر فرضیه2 براساس نظر تولیدکنندگان…………135
جدول4ـ2ـ24 نتایج آزمونTتکگروهی متغیر فرضیه2 براساس نظر تولیدکنندگان……………………135
جدول5ـ1آمار توصیف فراوانی متغیر ( دانشآموختگان این رشته در ایدهپردازی قوی، …………………….
مهارت طراحی ضعیف هستند) براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده………………………………………..138
جدول5ـ2 آمار توصیف فراوانی متغیر(دانشآموختگان در کنار حفظ اصالت فرهنگی…………………………
طرحهای قالی ایرانی در طراحی از ایدههای جدید و نوآورانه استفاده میکنند)…………………………………..
براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده……………………………………………………………………………………………139
جدول5ـ3 آمار توصیف فراوانی متغیر (دانشآموختگان با نقوش فرشدستباف مناطق …………………….
مختلف ایران آشنایی دارند از نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده………………………………………………………..140
جدول5ـ4آمار توصیف فراوانی متغیر (تأکید استادان طراحی فرش بر روی نقوش اصیل……………………
فرشدستباف میباشد)براساس نظر دانشآموختگان……………………………………………………………………….141
جدول5ـ5 آمار توصیف فراوانی متغیر (آنچه در دانشگاه در زمینه طراحی تدریس میشود با……………
نیاز بازار حرفهای فرشدستباف همخوانی دارد براساس نظر دانشآموختگان………………………………..142
جدول5ـ6 آمار توصیف فراوانی متغیر(روشهای آموزشی در دانشگاه به گونهای نیست که ………………
دانشآموختگان بتوانند بعد از دانشآموختگی به طور مستقل وارد بازار کار شوند……………………….143
جدول5ـ7 آمار توصیف فراوانی متغیر (اگر به دانشآموختگان فرصت داده شود توانایی آن را دارند
که سبب بهبود بازدهی اقتصادی بازار فرش شوند)براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده………144
جدول5ـ8 آمار توصیف فراوانی متغیر (یکی از دلایل ضعف سیستم آموزشی در این رشته عدم
ارتباط با بازار فرشدستباف میباشد) براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده…………………………145
جدول5ـ9 آمار توصیف فراوانی متغیر( تلاش در جهت ارتقاء سطح علمی دانشگاه سبب ارتقاء……..
کمی و کیفی بازار میشود) براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده…………………………………………..147
جدول 5ـ 10آمار توصیف فراوانی متغیر( کمکاری خود را در هنگام دانشآموختگی در سردرگمی
بعد از آن مؤثر میدانم) براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده………………………………………………148
جدول5ـ11 آمار توصیف فراوانی متغیر(یکی از عوامل پیشرفت در این رشته داشتن علاقه……………
است ) براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………………………………………………….149
جدول5ـ12آمار توصیف فراوانی متغیر( یکی از دلایل عدم ارتباط دانشآموختگان با بازار فرش
بیعلاقهگی و کمکاریهای خود دانشآموختگان است) براساس……………………………………………………….
نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده…………………………………………………………………………………………………….150
جدول 5ـ 13آمار توصیف فراوانی متغیر (بعد از ورود به دانشگاه از اینکه این رشته را انتخاب
کردم دچار پشیمانی شدم) براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………………… 152
جدول5ـ14 آمار توصیف فراوانی متغیر(پذیرش دانشجو برای این رشته را مفید میدانید)
براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………………………………………………………………..153
جدول5ـ 15 آمار توصیف فراوانی متغیر (پذیرش دانشجو به صورت گرایشی) براساس نظر…………..
دانشآموختگان پاسخدهنده………………………………………………………………………………………………………….155
جدول5ـ16 آمار توصیف فراوانی متغیر (رکود اقتصادی باعث شده خرید طرح از دانشآموختگان
صرفه اقتصادی نداشته باشد) براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده………………………………………..158
جدول5ـ17 آمار توصیف فراوانی متغیر (تولیدکنندگان برای خرید طرح، دانشآموختگان از………
سیاستهای کاری استفاده میکنند)براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده…………………………..159
جدول5ـ18 آمار توصیف فراوانی متغیر( تولیدکنندگان فرصت همکاری به دانشآموختگان در……….
بازار را میدهند) براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده………………………………………………………………160
جدول5ـ19آمار توصیف فراوانی متغیر (تولیدکنندگان تمایل دارند با همکاران تجربیکار قدیمی خود
کار کنند) براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده…………………………………………………………………………..162
جدول5ـ20 آمار توصیف فراوانی متغیر (پذیرش بالای دانشجو مفید میباشد براساس…………………..
نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده………………………………………………………………………………………………………..165
فهرست نمودارها………………………………………………………………… صفحه
نمودار4ـ2ـ1 نمودار میلهای توزیع فراوانی برحسب سال ورودی دانشآموختگان پاسخدهنده…….113
نمودار4ـ2ـ2 نمودار میلهای توزیع فراوانی برحسب جنسیت دانشآموختگان پاسخدهنده…………..114
نمودار4ـ2ـ3 نمودار میلهای توزیع فراوانی برحسب مدرک دیپلم دانشآموختگان پاسخدهنده…..115
نمودار4ـ2ـ4 نمودار میلهای توزیع فراوانی متغیر شغل دانشآموختگان پاسخدهنده……………………116
نمودار4ـ2ـ5نمودار میلهای توزیع فراوانی برحسب میزان علاقهمندی به رشته………………………………….
در هنگام انتخاب رشته دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………………………………………………..117
نمودار4ـ2ـ6 نمودار میلهای توزیع فراوانی مهارتی دانشآموختگان پاسخدهنده…………………………..118
نمودار4ـ2ـ7 نمودار میلهای توزیع فراوانی متغیر سن تولیدکنندگان پاسخدهنده ………………………119
نمودار4ـ2ـ8نمودار میلهای توزیع فراوانی متغیر تحصیلات تولیدکنندگان پاسخدهنده……………….120
نمودار4ـ2ـ9 نمودار میلهای توزیع فراوانی متغیر چگونگی ورود به کار……………………………………………….
تولیدکنندگان پاسخدهنده……………………………………………………………………………………………………………..121
نمودار4ـ2ـ10 نمودار میلهای حاصل از نظرسنجی از دانشآموختگان در مورد فرضیه1……………..127
نمودار4ـ2ـ11نمودار میلهای حاصل از نظرسنجی از تولیدکنندگان درمورد فرضیه1…………………..129
نمودار4ـ2ـ12نمودار میلهای حاصل از نظرسنجی از دانشآموختگان درمورد فرضیه2………………..132
نمودار4ـ2ـ13نمودار میلهای حاصل از نظرسنجی از تولیدکنندگان درمورد فرضیه2…………………..134
نمودار5ـ1 نمودار توزیع فراوانی متغیر(دانشآموختگان این رشته در ایدهپردازی قوی، …………………..
مهارت طراحی ضعیف هستند) براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده………………………………………139
نمودار5ـ2نمودار توزیع فراوانی متغیر (دانشآموختگان در کنار حفظ اصالت فرهنگی………………………
طرحهای قالی ایرانی در طراحی از ایدههای جدید و نوآورانه استفاده میکنند) براساس نظر…………..
تولیدکنندگان پاسخدهنده………………………………………………………………………………………………………………139
نمودار5ـ3 نمودار توزیع فراوانی متغیر(دانشآموختگان با نقوش فرشدستباف مناطق ……………………..
مختلف ایران آشنایی دارند از نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده………………………………………………………….140
نمودار5ـ4 نمودار توزیع فراوانی متغیر(تأکید استادان طراحی فرش بر روی نقوش اصیل ………………….
فرشدستباف میباشد)براساس نظر دانشآموختگان…………………………………………………………………………141
نمودار5ـ5 نمودار توزیع فراوانی متغیر (آنچه در دانشگاه در زمینه طراحی تدریس میشود با…………..
نیاز بازار حرفهای فرشدستباف همخوانی دارد براساس نظر دانشآموختگان………………………………….142
نمودار5ـ6 نمودار توزیع فراوانی متغیر(روشهای آموزشی در دانشگاه به گونهای نیست که ………………
دانشآموختگان بتوانند بعد از دانشآموختگی به طور مستقل وارد بازار کار شوند………………………….143
نمودار5ـ7نمودار توزیع فراوانی متغیر (اگر به دانشآموختگان فرصت داده شود توانایی آن را دارند
که سبب بهبود بازدهی اقتصادی بازار فرش شوند)براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده………….144
نمودار5ـ8نمودار توزیع فراوانی متغیر (یکی از دلایل ضعف سیستم آموزشی در این رشته عدم…….
ارتباط با بازار فرشدستباف میباشد) براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………145
نمودار5ـ9نمودار توزیع فراوانی متغیر( تلاش در جهت ارتقاء سطح علمی دانشگاه سبب ارتقاء………
کمی و کیفی بازار میشود) براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده……………………………………………..147
نمودار5ـ10نمودار توزیع فراوانی متغیر(کمکاری خود را در هنگام دانشآموختگی در سردرگمی……
بعد از آن مؤثر میدانم) براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده…………………………………………………148
نمودار5ـ11نمودار توزیع فراوانی متغیر (یکی از عوامل پیشرفت در این رشته داشتن علاقه است……
براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………………………………………………………………. 149
نمودار5ـ12 نمودار توزیع فراوانی متغیر( یکی از دلایل عدم ارتباط دانشآموختگان با بازار فرش…….
بیعلاقهگی و کمکاریهای خود دانشآموختگان است) براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده..150
نمودار5ـ13 نمودار توزیع فراوانی متغیر(بعد از ورود به دانشگاه از اینکه این رشته را انتخاب……………..
کردم دچار پشیمانی شدم) براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده………………………………………… 152
نمودار5ـ14نمودار توزیع فراوانی متغیر (پذیرش دانشجو برای این رشته را مفید میدانید) براساس..
نظر دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………………………………………………………………………………153
نمودار5ـ15نمودار توزیع فراوانی متغیر(پذیرش دانشجو به صورت گرایشی) براساس نظر………………..
دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………………………………………………………………………………………155
نمودار5ـ16نمودار توزیع فراوانی متغیر(رکود اقتصادی باعث شده خرید طرح از دانشآموختگان…..
صرفه اقتصادی نداشته باشد) براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده…………………………………………158
نمودار5ـ17نمودار توزیع فراوانی متغیر(تولیدکنندگان برای خرید طرح، دانشآموختگان از……………..
سیاستهای کاری استفاده میکنند)براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده……………………………159
نمودار5ـ18نمودار توزیع فراوانی متغیر ( تولیدکنندگان فرصت همکاری به دانشآموختگان در……….
بازار را میدهند) براساس نظر دانشآموختگان پاسخدهنده…………………………………………………………..161
نمودار5 ـ19 نمودار توزیع فراوانی متغیر(تولیدکنندگان تمایل دارند با همکاران تجربیکار قدیمی
خود کار کنند) براساس نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده………………………………………………………………..163
نمودار5ـ20 نمودار توزیع فراوانی متغیر(پذیرش بالای دانشجو مفید میباشد براساس………………………
نظر تولیدکنندگان پاسخدهنده……………………………………………………………………………………………………….166
مقدمه:
مسئله کارایی یک رشته در نظام آموزشی عالی همیشه دغدغه ذهنی مسئولین در کشورهای مختلف بوده است.در کشورهای پیشرفتهی جهان قبل از تأسیس یک رشته، پژوهشی وسیع در مورد محتوای آموزشی و یا کاربردی بودن رشته برای جامعه و جایگاه اشتغالزایی آن صورت میگیرد و آنطور که از تحقیقات و نشستهای علمی و همایشهای بسیاری که در این زمینه برگزار میشوند میتوان حدس زد در کشور ما آن چنان که شایسته است این روند طی نمیشود. چنین به نظر میرسد که رشتههای دانشگاهی، ابتدا در نظام آموزش عالی ایران تصویب میشود و بعد از چند سال که دانشآموختگان آن دچار مشکل شدند، تلاش در جهت بهبود وضعیت آن آغاز میشود. در این بین عدهی زیادی از جوانان عمر و سرمایهی خود را از دست میدهند و چه بسیار ناهنجاریهایی که در اثر بیکاریهای بعد از دانشآموختگی ایجاد میشود. لذا برنامهریزی دقیق و نیاز سنجی بازار کار در مورد تأسیس یک رشته نه تنها باعث اشتغال و گردش سرمایه در کشور میشود بلکه آرامش روانی را برای خانوادهها و جامعه به همراه خواهد آورد. در کتاب نظام آموزش عالی و اشتغال آمده است:«در ممالک پیشرفته هر چه آموزش افراد بالا میرود میزان بیکاری نیز کاهش مییابد ولی این روند معکوس در ایران به رابطهای مستقیم تبدیل شده است بهطوریکه نیمی از بیکاران جامعه را دانشآموختگان دانشگاهها و مراکز آموزش عالی تشکیل میدهند»( خدادادحسینی و بهاریفر، 1384، 31). درکشورهای پیشرفتهی جهان از همان کودکی به فرزندان خود مهارتهای اشتغال را آموزش میدهند. شرایط اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه طوری است که وقتی آن کودک به سن 18 سالگی رسید دیگر باید زندگی مستقل خود را آغاز کند. اما شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در ایران بهگونهای است که اکثر فرزندان بسیار متکی به خانواده رشد میکنند و همین موضوع سبب آن میشود که بعد از دانشآموختگی با آنکه از لحاظ علمی در سطح بالایی میباشند نتوانند نسبت به سایر کشورها کار مناسبی پیدا کنند. در حقیقت جسارت و اعتماد به نفس انجام کار را ندارند به همین دلیل به دنبال آسانترین راه یعنی اشتغال در سازمانهای دولتی میگردند. این در حالی است که اکثر رشتههای دانشگاهی نیاز به کارآفرینی دارد و اینجاست که نوع آموزش در سطح دانشگاهی و فرهنگ تربیتی فرزندان در خانواده و فرهنگ بازار کار و تجارت، همه و همه در به وجود آمدن یک دورهی معیوب دخیل هستند.«یکی از عوامل مهم فضای کسب و کار که نقش مهمی در اشتغال دانشآموختگان دارد اقتصاد بسته و دولتی میباشد ایران جزء کشورهایی است که در دهههای اخیر میزان باز بودن اقتصاد آن افت کرده و به شدت اقتصاد بستهای دارند و طبیعتا این اقتصاد بسته و غیر آزاد، رقابتی هم ندارد یکی از اهداف مهم سازمانها در راستای جذب نیروهای تحصیل کرده، افزایش بهرهوری میباشد. این در حالی است که کارکنان تحصیل کرده در ایران بنا به دلایلی نتوانستهاند نقش خود را به خوبی ایفاء کنند و محیط کار سنتی را تغییر دهند و لذا بهرهوری پائین نیروی انسانی یکی از عوامل کاهش رشد اقتصادی در ایران می باشد» (خدادادحسینی و بهاریفر، 1384، 19). براین اساس به نظر میرسد رشتههایی این چنین که نیاز به کارآفرینی دارند در کشور ما بازدهی کمی را از لحاظ سهم اشتغال و چرخش سرمایه دارند. افزایش میزان تحصیلات، تقریبا همیشه باعث افزایش توقع نیز می گردد. منظور از توقع، هم توقعات مالی است و هم توقعات اجتماعی، مانند احترام گذاشتن به مرتبه علمی افراد تحصیل کرده، اما براساس آمارهای سازمان بینالمللی کار (ILO )، در کشورهای در حال توسعه در حقیقت به جای بیکاری دانشآموختگان با کمکاری آنها مواجه هستیم( یعقوبیجبلی، 1385). یکی از دلایل این کمکاریها همان افزایش توقع است متأسفانه معمولا دانشجویان پس از دانشآموختگی و جستجوی کار، با رفتارها و مزایایی که در پی آن بودند برخورد نمیکنند و همین امر باعث سرخوردگی و عدم رضایت آنها در انجام کارهای پائینتر از سطح توقع آنها میشود.
یکی از دلایل انتخاب این موضوع بررسی کارکرد و میزان بازدهی یکی از همین رشتههای دانشگاهی است. رشته کارشناسی فرش با گرایش طراحی یکی از رشتههای شاخهی هنر است که به نظر میرسد این رشته نتوانسته توسط مسئولین با برنامهریزی صحیح پایهریزی گردد. براساس سوابق و مطالعات میدانی مستند، از زمان پیشنهاد تأسیس این رشته تا تأیید وزارت علوم و تحقیقات چند ماه بیشتر فاصله نبوده و این در حالی است که منطق حاکم در ساختارهای آموزشی، حکم میکند که برای تأسیس رشتهای که آیندهی عدهی زیادی از جوانان و همچنین اقتصاد کشور به آن بستگی دارد زمان بیشتری صَرف تحقیق و برنامهنویسی دروس ارائه شده، گردد. این موضوع را میتوان از روی میزان اشتغال دانشآموختگان و موفقیت شغلی آنها و نیز برگزاری نشستهای مختلف با موضوعاتی پیرامون چالشهای بوجود آمده بین رابطه دانشگاه و بازار فرش و اشتغال دریافت. با توجه به نکاتی که ذکر شد و همچنین سنتی بودن و وابستگی اقتصادی به بازار در این رشته که به صورت غیردانشگاهی سالیان متمادی به صورت تجربی و نسل به نسل (به صورت غیررسمی) انتقال داده شده است به نظر میآید در کشور سازمانهایی که با این رشته و تعداد دانشآموختگان آن تناسب داشته باشند وظایف تعریف شدهای برای بهرهگیری از توان دانشآموختگان آن ندارند.
فرش هنر و صنعتی اصیل در ایران است که سابقه تاریخی زیادی را دارا میباشد. در تمام دنیا فرش خوب را با نام ایران میشناسند لذا مسئولین و استادان این رشته برای ماندگاری و حفظ آن تصمیم به دانشگاهی کردن این هنر صنعت گرفتند و این رشته از سوی وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری در تاریخ 1/3/1374مصوب و تأیید شد و در تاریخ 20/12/1374 سرفصل دروس آن از سوی وزارت علوم منتشر گردید و از مهر ماه 1375ه.ش، پذیرش دانشجو توسط دانشگاههای مجری انجام شد. اما به نظر میرسد مشکلات بعد از دانشآموختگی در این رشته به تدریج بروز کرده است. دانشآموختگان این رشته در زمان تحصیل در دانشگاه تصورشان بر این است که در زمینهی کاری خود بهترین هستند و بعد از دانشآموختگی کاری مناسب را پیدا خواهند کرد اما زمانی که کارهای خود را برای عرضه به بازار ارائه خواهند داد متوجه میشوند که طرحهای آنها با طرحهای به اصطلاح بازاری تفاوت دارد و اینجاست که دچار سردرگمی میشوند و از این نقطه ضرورت و اهمیت تحقیق در این پایاننامه خود را نمایان میکند.
از آنجایی که پژوهشگر این متون خود دانشآموخته این رشته است، مشکلات دانشآموختگان این رشته را با بازار فرشدستباف تا حدودی به صورت مستقیم لمس کرده و یکی از دغدغههای وی همیشه آن بوده که چرا دانشآموختگان کارشناسی فرش با گرایش طراحی نمیتوانند با بازار فرشدستباف ارتباط برقرار کنند. در حالی که طرحهای فرشدستباف موجود در بازار فرشدستباف در حدی است که دانشآموختگان به راحتی میتوانند از عهدهی آن برآیند. لذا این دغدغه و نیاز، فکر اولیهی این پژوهش را شکل داده است. به همین دلیل نیز در این پژوهش سعی بر آن است تا موانع و ضعفهای موجود در ایجاد این ارتباط دوسویه میان نیاز طراحی فرش در بازار و توانمندی دانشآموختگان کارشناسی فرش با گرایش طراحی ریشهیابی و راهکارهایی برای رفع آن در حد توان ارائه شود.
لذا از اهداف اصلی محقق این پایاننامه، بررسی این موضوع میباشد که بین دانشگاه و بازار فرشدستباف چه ارتباطی وجود دارد؟ و اگر این ارتباط نتوانسته ایجاد شود کمبودهای پیشرو و دلایل عدم موفقیت آن چیست ؟ و آیا میتوان مواردی همچون؛ سنتی بودن این رشته، تجربی بودن آن، عدم برنامهریزی صحیح درسی برای رشتهی فرش با گرایش طراحی، کمبود استادان مجرب برای تدریس در دانشگاهها، نداشتن علاقه دانشجویان به این رشته، تمایل نداشتن عوامل تجربی کار این رشته با قشر تحصیل کرده، کمکاری خود دانشجویان در زمان تحصیل و یا بعد از دانشآموختگی و… را به عنوان نواقص پیش رو در این رشته برشمرد یا خیر، گرچه تصور بر این است که این مشکل در کنار توان علمی دانشآموختگان تا حدودی جنبهی فرهنگی دارد و فرهنگی که جا میافتد دیگر به سختی میتوان آن را اصلاح کرد. تجارت و یا به قولی خرید و فروش فرشدستباف سالیان متمادی فرهنگ بازاری و خاص خود را دارا بوده است و ایجاد ارتباط بین فرهنگ سنتی بازار و دانشگاه به صورت رسمی و نظاممندکمی دشوار مینماید.
با این هدف ابتدا محقق ضمن استناد به تحقیقهایی که هم راستا با این پایاننامه صورت گرفته و بیان تاریخچهای از علم و هنر، نظام آموزشی و اهداف آن، معرفی رشتههای مختلف هنری، تاریخچهای از فرشدستباف و طراحی، تاریخچهای از تأسیس سازمانها و ارگانهای مختلف هنر و یا مرتبط با فرش و همچنین تعاریفی از فرهنگ و اقتصاد در فرش و همچنین با استناد به جامعه آماری تولیدکنندگان فرشدستباف و دانشآموختگان این رشته سعی دارد تا به شفافسازی نکات مثبت و منفی موجود در این موضوع بپردازد.
فصل اول (کلیات پژوهش)
1-1 بیان مسئله، ضرورت و اهمیت انتخاب موضوع:
سابقه فرشبافی را در جهان میتوان به آغاز تمدن در جوامع بشری مربوط دانست یعنی از آن زمان که انسان دانست روی زمین سرد و پر از خار و خاشاک نمیتواند آرامش یابد. انواع اولیهی، زیراندازها، بیتردید کیفیتی شبیه به نمد و یا تولیدات ابتدائی نساجی داشته است. اما اگر از کیفیت استثنائی فرش پازیریک1 بگذریم، تقریبا تا قبل از قرن 16 میلادی از فرشهای ایرانی جز به اشاراتی مبهم سابقهای در دست نیست. با شناخت اروپائیان از فرشهای ایرانی و زیبایی که این فرشها طی سالهای بعدی به آن دست یافت، فرش ایرانی عنوان بلامنازع فرش زیبای شرقی را به خود اختصاص داد. شواهد و مدارک تاریخی و بخصوص کشف قالی پازیریک سهم عظیم در خلق و تولید این هنر گرانبها را از آن ایرانیان میسازد. گزنفون2 به هنگام ثبت جنگهای ایران اشاراتی دارد دال بر اینکه ایرانیان زیر بسترهای خود از فرشهای نرمی استفاده میکردند.
هنر فرشبافی آئینهی تمامنمایی از هنر و تمدن اسلامی و ایرانی و میراث گرانقدری است که در شناسنامهی ایران جایگاه ویژهای دارد. فرش در زمرهی هنرهای سنتی اصیل است که تبلور عینی فرهنگ مردم این مرز و بوم بوده و بسان یکی از شاخصهای اصلی هویت نظام فنی و نمادهای ملی تاریخی فرهنگ ایران در سطح جهان مطرح میباشد و با توجه به این موضوع یکی از راههای اصلی
1ـ پازیریک نام یکی از قدیمیترین فرش دستباف است، که در آلتایی مغولستان بدست آمده و باستانشناسان معتقد هستند که این فرش متعلق به ایران است.
2ـ فیلسوف و مورخ یونانی که سالهای زیادی از عمر خود را در آسیا گذرانده است.(( fa.wikipedia.org
پیشگیری از محو اصالتها و زمینههای فرهنگی هنری، بهرهگیری از شیوههای پیشرفته آموزشی و پژوهشی است که ضمن علمی نمودن تجارب دیرینه آن، به کنکاش پیرامون ابعاد مختلف تاریخی، فرهنگی، هنری، اجتماعی و اقتصادی گذشته و حال فرش نیز پرداخته شود و در همین راستا رشتهی کارشناسی فرش در سال 1375 ه.ش، به صورت مستقل در دانشگاه کاشان با سه گرایش طراحی، رنگرزی و بافت تأسیس شد.گذشته از کیفیت بافت و رنگ فرش های ایرانی طرحهای بسیار زیبای آن چشم هر بینندهای را مجذوب خود میکند. به طوری که طرحهای قالیهای ایرانی را یکی از اصیلترین نقوش در بین هنرهای ایرانی میدانند. به همین منظور گرایش طراحی فرش در دانشگاههای کشور مورد تدریس قرار میگیرد که بعد از 17 سال از تأسیس این رشته در دانشگاههای مختلف در حال حاضر فقط در دوره کارشناسی بطور تقریبی سالانه 800 نفر فقط از طریق آزمون کنکور سراسری وارد دانشگاهها شده و تقریبا به همین تعداد نیز دانشآموخته میشوند. بدیهی است که این دانشآموختگان میخواهند وارد بازار حرفهای فرشدستباف شوند. این تحقیق در پی آن است که با توجه به سوابق آموزشی موجود در رشته فرش، تعداد دانشآموختگان، شرح درس و مبانی آموزشی مربوطه که در دستور کار این نظام قرار گرفته و همچنین با تکیه به هویت و جایگاه فرش ایرانی به عنوان یک هنر اصیل در این دیار، به سؤالهای مورد نظر به شرح زیر پاسخ دهد؛
1-2پرسشهای پژوهش
1ـ آیا آموزش دانشگاهی این رشته توانسته باعث ارتقاء و بهبود وضعیت فرهنگی و اقتصادی فرشدستباف در کشور شود؟
2ـ آیا بازار حرفهای فرش دستباف شهر تهران با سابقه و تواناییهای فرهنگی و اقتصادی جامعه، مستعد بهرهوری از توان علمی این دانشآموختگان به منظور پیشبرد اهداف اقتصادی خود در شرایط اجتماعی فعلی میباشد؟
در راستای بررسی دقیقتر پرسشهای اصلی در این پژوهش سعی شده تا از طریق پرسشهای فرعی دیگر به جوابهایی با سندیت بیشتر دست یافت تا بتوان به نتیجهای مبسوطتر رسید.
ـ آیا تعداد دانشآموختگان رشتهی طراحی فرش با نیاز روز بازار حرفهای فرشدستباف مطابقت دارد؟
ـ آیا آموختههای یک دانشآموخته رشته طراحی فرش در حدی میباشد که بتواند وارد بازار حرفهای فرشدستباف شهر تهران شود؟
ـ پذیرش به صورت گرایشی در رشتهی فرش تا چه اندازه مفید و متناسب با نیازهای جامعه میباشد؟
ـ با توجه به نحوه نظام آموزشی در شرایط فعلی، نیمهمتمرکز بودن آن کمکی به ارتقاء آموزشی این رشته خواهد کرد؟
ـ میزان ارتباط و اشتغالزایی دانشآموختگان گرایش طراحی فرش با رکود اقتصادی و سیاست فرهنگی در بازار چیست؟
1-3 فرضیههای پژوهش
طراحی فرشدستباف یکی از شاخههای هنرسنتی اصیل ایرانی است و همانگونه که ذکر شد همیشه از سوی دیگر کشورهای جهان، ایران مهد اصلی آن دانسته شده است، همین اصل باعث شد که مسئولین برای حفظ اصالت و فرهنگ ملی ایرانی و همچنین بازدهی بهتر اقتصادی این محصول این رشته دانشگاهی فرش را پایهریزی کنند. هدف از ایجاد این رشته دانشگاهی، اشتغال بیشتر، به انزوا کشیده نشدن سنتی فرشدستباف و نجات آن از تهاجم ماشینی شدن هنرهای سنتی بوده و اینکه دانشآموختگان این رشته نیروی مورد نیاز سازمانهای دولتی را تأمین کنند. براساس این اهداف و منطق ساختاری در نظام آموزش عالی رشتهی فرش، فرضیههای این پژوهش عبارتند از:
1- یکی از اهداف تأسیس این رشته حفظ اصالتهای فرشدستباف به عنوان فرهنگ اصیل ایرانی میباشد اما به نظر میرسد که نتایج عکس این اهداف در حال حاضر ایجاد شده است. لذا میتوان چنین فرض نمود، که دانشآموختگان این گرایش توانایی آن را ندارند تا طرحهایی را در جهت ارتقاء فرهنگی و اقتصادی بازار فرشدستباف ارائه دهند.
2- در حقیقت میتوان چنین گفت که دانشگاه نتوانسته با تمام سعی و کوششی که داشته پل ارتباطی مناسبی را برای ارتباط بین دانشآموختگان این رشته و بازار تجربی و حرفهای فرشدستباف از لحاظ اقتصادی و فرهنگی ایجاد کند و بازار حرفهای فرش راه خود و دانشگاه نیز راه خود را میرود. با این توضیح میتوان چنین فرض نمود که تولیدکنندگان فرشدستباف در بازار، این استعداد را نداشته و این نیاز را احساس نمیکنند، تا با بکارگیری مهارت دانشآموختگان باعث تحول هنر ـ صنعت فرشدستباف شوند.
1-4 مروری برادبیات نظری و پیشینهی تحقیق
در این تحقیق هدف، چگونگی ارتباط بین توانمندیهای دانشآموختگان و نیازهای بازار حرفهای فرشدستباف میباشد و همچنین در صورت تأیید عدم ارتباط مؤثر، این پژوهش قصد دارد تا با تکیه بر یافتهها و مطالعات آماری خود، دلایل آن را بررسی نمود و به آسیبشناسی در این رشته بپردازد. با این امید که ضمن معرفی این نظام آموزشی، معایب آن از طریق بررسی عملکرد دانشآموختگان برطرف گردد.
براساس این هدف و برای دستیابی به مناسبترین تحقیقات، به جستجوی عناوینی همسان میپردازیم، و به این منظور عناوین زیر که به لحاظ هدف تحقیق و گسترهی آن تناسب نزدیک و در میان مقالهها و پژوهشهای معتبر بیشتری با این پژوهش دارند انتخاب و بررسی شدند.
1-«تأثیر دانش و مهارت دانشآموختگان شاخه کاردانش رشته فرشدستباف بر وضعیت اشتغال آن » عنوان مقالهای است که سلیمان کریمی و محمدعلی شمآبادی برای مرکز تحقیقات فرش انجام دادهاند و در دومین سمینار ملی تحقیقات فرشدستباف ارائه شده و همچنین در کتابی تحت همین عنوان به چاپ رسیده است. در این تحقیق محققین عوامل متعدد اجتماعی، اقتصادی در فرآیند تولید فرشدستباف را مؤثر میدانند. یکی از عوامل مؤثر و تأثیرگذار، نیروهای انسانی ماهر، خلاق و باانگیزه است که میتواند در تحول فرآیند اقتصادی، اجتماعی تولید فرشدستباف نقشی انکارناپذیر و تعیین کننده را ایفاء نمایند به منظور دستیابی به این عامل مهم برنامهریزان نظام آموزشی با تغییر نظام آموزشی، ایجاد شاخهی کاردانش و رشتههای تحصیلی مرتبط با فرشدستباف با هدف تأمین نیروی کارگر ماهر و مورد نیاز اقدام نمودهاند در مراحل اجرایی این طرح بخش عمدهای از امکانات وهزینههای آموزشی صرف این برنامه گردیده است. در این مقاله تلاش بر این است که با استفاده از یافتههای تحقیق انجام شده میزان تأثیرگذاری آموزش و همچنین نقش مهارتآموزی در وضعیت اشتغال دانشآموختگان فرشدستباف با استفاده از روشهای تحلیلی، آماری تشریح و نتایج حاصله ارائه گردد. در ضمن در این مقاله ضمن تعریف مفاهیمی چون اشتغال، کار، نظام آموزش متوسطه شاخهی کاردانش به بررسی ارتباط آموزش و بازار کار پرداخته شده است و میزان مهارت براساس آمار مشخص شده است. در نتیجهای که از یافتههای این تحقیق گرفته شده، آمده است: بین وضعیت اشتغال دانشآموختگان با میزان مهارت آنها رابطه وجود دارد و از لحاظ علمی کسانی که در سطح بالاتری بودند کمترین میزان اشتغال را به خود اختصاص دادهاند که محققین این تفاوت را از لحاظ آماری معنیدار نمیدانند.
2- «آثار آموزشهای شاخه کار و دانش بر کارایی فنی صنعت فرش دستباف»عنوان مقالهای است که در سال 1384 به همت دکتر ولی بریم نژاد و دکتر محمد علی شم آبادی کار شده است و در مجله اقتصاد و توسعه شماره 51 به چاپ رسیده است. پژوهشگران براین عقیده هستند که امروزه ارتباط بین آموزشهای فنی و حرفهای و کارایی اقتصادی برکسی پوشیده نیست. اهمیت این آموزشها در افزایش توان دسترسی افراد به کار و یا خود اشتغالی و مشارکت در جامعه از طریق فعالیتهای اقتصادی کاملا به اثبات رسیده است. در این باره به کارگیری فناوری به روز و جدید به ایجاد ساختار بهینه تولید و مهارتهای مدیریتی بافندگان فرش بستگی خواهد داشت. بنابراین این تحقیق در جستجوی کمی کردن یکی از عوامل رقابتی، یعنی کارایی نسبی بافندگان دورههای کار و دانش در مقایسه با بافندگان سنتی، و پیدا نمودن بالاترین کارایی در صنعت است. لذا تلاش شده است که تغییرات فنی بافندگان و سطوح متوسط کارایی فنی آنها به صورت کمی نشان داده شود. دادههای این تحقیق از طریق عملیات میدانی از 339 بافنده در استانهای خراسان و مازندران به دست آمد. یافتههای تحقیق روی عوامل مربوط به تفاوت های میان کارایی فنی بافندگان و اثر شرکت در آموزشهای فنی و حرفهای بر این کارایی متمرکز گردید. نتایج تحلیل دادهها نشان میدهد که کارایی بافندگانی که در دورههای آموزشی کار و دانش شرکت کردهاند کمتر از کارایی بافندگان سنتی است.
3-«بررسی وضعیت اشتغال دانشآموختگان هنر صنعت فرشدستباف و چگونگی افزایش آن» طرح تحقیقاتی که در مرکز ملی فرش ایران در سال 1384 به سرپرستی ناصر ساطانیان انجام گرفته است. در این پژوهش به بررسی وضعیت اشتغال دانشآموختگان هنر صنعت فرشدستباف در مقاطع تحصیلی آموزش متوسطه و آموزش عالی به منظور تعیین ارتباط عوامل مؤثر بر وضعیت اشتغال آنان در بین هنرستانهای کاردانش، مؤسسات و دانشگاههای جامع علمی ـ کاربردی، دولتی و آزاد اسلامی به اجرا در آمده است. هدف اصلی طرح بررسی وضعیت اشتغال دانشآموختگان فرشدستباف تعیین گردید به منظور دستیابی به هدف اصلی طرح، شناخت وضع موجود اشتغال دانشآموختگان صنعت فرشدستباف، تعیین ارتباط عواملی چون سطح دانش و مهارت و ساختار تولید و تجارت، عوامل اقتصادی خانواده، عوامل اجتماعی و فرهنگی، ویژگیها و شرایط فردی، انتظارات شغلی و تحصیلی، محیط قانونی و پذیرش اجتماعی با وضعیت اشتغال دانشآموختگان مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت. این تحقیق با استفاده از روش پیمایشی و طی مراحل زیر انجام گرفته است که ابتدا مطالعه اکتشافی، یعنی با مراجعه به مراکز آموزشی مرتبط با رشته فرشدستباف جامعه آماری مشخص و سپس با مصاحبه عمیق با کارشناسان، مدرسین، تولیدکنندگان، دانشآموختگان و تجار، اطلاعات مورد نیاز برای تهیه پرسشنامه فراهم شد. مرحله بعد مطالعات اسنادی و کتابخانهای به منظور تدوین چهارچوب نظری با مراجعه به مراحل تحقیقاتی دانشگاهها و اسناد و مدارک پایاننامهها و بانکهای اطلاعاتی اطلاعرسانی و کتابخانهها انجام شد. جامعه نمونه، از بین دانشآموختگان رشتههای فرشدستباف برحسب پراکنش و مناطق استانی متناسب با حجم نمونه واحدهای آماری از طریق نمونهگیری خوشهای تعیین و پس از تهیه پرسشنامه و اجرای پیشآزمون، اقدام به جمع آوری اطلاعات میدانی گردید، سپس اطلاعات بدست آمده با استفاده از آمار توصیفی، درصد، میانگین
آزمونهای کیدوو با استفاده از نرمافزارهای آماری EXCEL1 و SPSS2 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
4 -«مقایسه میزان علاقهمندی به رشته تحصیلی در دانشجویان فرش و نقاشی یک تحلیل آماری» مقالهای است که در سال 1386 در دومین سمینار ملی تحقیقات فرش ارائه شده است و توسط محمدجواد کارآمد و هانیه نیکخواه کار شده است و در کتابی تحت همین عنوان به چاپ رسیده است. محققین در همین راستا علاقهمندی به رشتهی تحصیلی، علیالخصوص در رشتههای هنری (به دلیل ماهیت خاص این رشتهها) یکی از مؤثرترین عوامل در موفقیت تحصیلی، شغلی و اجتماعی محسوب می شود. این علاقهمندی میتواند ناشی از عواملی چون استعدادهای ذاتی، آشنایی قبلی با رشته، جاذبههای کاری در آینده، محیط تحصیلی و … باشد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی میزان علاقه مندی به رشته تحصیلی دانشجویان کارشناسی فرش و عوامل مؤثر بر آن صورت گرفته است. در این مطالعه توصیفی ـ مقطعی ( با استفاده از روش همبستگی )، 149 نفر از دانشجویان رشتههای فرش و نقاشی دانشکده هنر دانشگاه شهید باهنر کرمان به عنوان دو جامعه آماری، مورد مطالعه قرار گرفتند. براساس شواهد موجود به نظر میرسید که دانشجویان نقاشی این دانشکده علاقه و رغبت بیشتری به رشته تحصیلی خود نسبت به دانشجویان فرش دارند و پژوهش حاضر جهت ریشهیابی این مسئله شکل گرفت. با توجه به اینکه دانشجویان نقاشی به صورت دو مرحلهای ( آزمون سراسری به اضافه امتحان عملی تخصصی ) پذیرفته میشوند و دانشجویان فرش تنها در کنکور سراسری شرکت میکنند، فرض مطالعه آماری بر این قرار گرفت که این دو جامعه آماری در میزان علاقهمندی به رشته دارای تفاوتهای معنیداری هستند که این تفاوتها از نحوه گزینش آنها ناشی میشود.نظرسنجی به وسیله پرسشنامهای حاوی 24 سؤال(باز و بسته) در حیطه مقایسه میزان علاقهمندی و عوامل تأثیرگذار بر آن صورت گرفت. این پرسشنامه حاوی سؤالاتی
1ـ Excel نرمافزاری رایانهای که برای کشیدن و ترسیم انواع نمودارهای آماری و سایر محاسبات مورد استفاده قرار میگیرد.
2ـ spss نام یک نرمافزار رایانهای که برای آسانتر شدن محاسبات و آزمونهای آماری مورد استفاده قرار میگیرد.همچون میزان علاقه به رشته،میزان آشنایی با رشته در هنگام انتخاب آن، دیدگاه فرد نسبت به رشته، دیدگاه فرد نسبت به نگرش جامعه، نقش دانشگاه در افزایش یا کاهش علاقهمندی، دیدگاه فرد نسبت به آینده شغلی و موفقیتهای اجتماعی آتی بود.این دادهها به وسیله نرمافزار spss تجزیه و تحلیل گردید. با تحلیل آماری پرسشنامههایی تکمیل شده، فرضیه مذکور تأیید شد و مشخص گردید که در مورد رضایتمندی درونی و میزان علاقهمندی به رشته، این دو جامعه آماری تفاوتهای معنیداری با یکدیگر دارند و در مجموع دانشجویان نقاشی در این مورد عملکرد بهتری از خود نشان میدهند. با نگاهی به آمار متوجه میشویم که تنها 22درصد از دانشجویان فرش به رشته خود علاقه کامل دارند و 9/15% از آنها نسبت به رشته خود بیعلاقه یا بیتفاوت هستند؛ این در حالی است که 6/71 % از دانشجویان نقاشی به رشته خود علاقه کامل دارند و تنها 5/1 درصد از آنها نسبت به رشته خود بیعلاقه یا بی تفاوت هستند. 1/67 % از دانشجویان فرش تمایل به تغییر رشته دارند در حالی که این آمار در مورد دانشجویان نقاشی 9/26 % میباشد. با توجه به این آمار و نتایج دیگری که در مقاله به آنها پرداخته شده است؛ پیشنهاد میگردد گزینش دانشجویان رشته فرش نیز بصورت نیمه متمرکز صورت گیرد، تا از بروز برخی مشکلات برای دانشجو و دانشگاه جلوگیری به عمل آید. چرا که اگر جذب دانشجویان علاقه مند و تلاش جهت افزایش میزان علاقهمندی آنها پس از ورود با دانشگاه به عنوان یکی از اهداف اصلی در نظام آموزشی با جدیت دنبال شود، نتیجه آن در دراز مدت منافع بیشماری برای کشور در پی خواهد داشت.
5-« اشتغال و آموزش عالی: راهبردهای پیوند آموزش عالی با نیازهای بازار کار» عنوان مقالهای است که دکتر نعمتالله عزیزی عضو هئیت علمی دانشگاه کردستان نوشته است و در فصلنامه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی شماره 31 به چاپ رسیده است.در این مقاله محقق مینویسد: تحولات اقتصادی و اجتماعی متعددی که در جوامع بشری به دلیل وقوع تغییرات سریع تکنولوژی و علمی در حال شکلگیری است، تجدید نظر و بازنگری اهداف آموزش عالی، محتوای برنامههای درسی و شیوههای آموزشی را ضروری ساخته است. بررسی مختصری از اصلاحات آموزشی در اکثر کشورهای جهان روشنگر این نکته است که یکی از جنبههای مهم این اصلاحات تلاش برای ایجاد پلی برای نظام آموزشی و نظام اقتصادی آن جوامع است. حجم سرمایهگذاریهای انجام شده در امر تعلیم و تربیت و گسترش تحقیقات و مطالعاتی که در راستای بهبود کیفیت آموزش و پرورش به طور عام و آموزش عالی به طور خاص انجام میگیرد، مبین نقش کلیدی این نهاد مهم اجتماعی در هدایت جریان توسعه همه جانبه جوامع در نیل به اهداف آن است. همچنین، در کوشش برای کاهش نرخ بیکاری در میان دانشآموختگان تحکیم ارتباط نظام آموزش عالی با شرایط و نیازهای اقتصادی بازار کار را بسیار اساسی مینماید. در این مقاله سعی میشود که علاوه بر تحلیل مبانی نظری در خصوص ارتباط آموزش عالی با بازار کار، راهبردهای مناسبی برای استحکام و تداوم پیوند این دو بخش مهم اجتماعی و اقتصادی ارائه شود.
6 -«شناخت عوامل مؤثر در انتخاب رشتهی فرشدستباف » عنوان مقالهای است که آقای مجید خورسندزاده با تأکید بر مراکز آموزش عالی علمی _ کاربردی سازمان جهاد سازندگی استان فارس به نگارش درآورده است و در مجله گلجام شماره 2 به چاپ رسیده است. در این مقاله نویسنده صنعت فرشدستباف را یکی از صنایعی میداند که از دیرباز در این مرز و بوم رواج داشته است، که در ایجاد اشتغال و کسب درآمد ارزی جایگاه مهمی دارد. همچنین این هنر در نقاط فراوانی از دنیا با هنر ایرانی شناخته شده است. یکی از برنامههای بنیادی و جامع که میتواند ضامن بقاء، گسترش و رونق این صنعت باشد، آموزش عالی است. در سال 1375 آموزش عالی کشورمان رشته فرش را تأسیس کرد. بخشی از ظرفیت در مقطع کارشناسی از طریق آزمون سراسری، بخشی در مقطع کاردانی از طریق دانشگاه جامع علمی ـ کاربردی و بخشی در مقطع کاردانی از طریق دانشگاه آزاد اسلامی تأمین و ارائه میگردد. در این تحقیق تلاش بر این است که با مطالعه انگیزه دانشجویان مقطع کاردانی دانشگاه علمی_کاربردی ( مرکز آموزش عالی سازمان جهاد کشاورزی فارس) ورودی سالهای 81 و 82 عوامل مؤثر برانتخاب رشتهی فرش شناسایی شود. نتایج این تحقیق نشان میدهد که قویترین عامل مؤثر برانتخاب خصوصیات فردی (علایق، گرایشها، تجربیات) و پس از آن عوامل اجتماعی و خانوادگی (ارزشهای اجتماعی و محیط و فضای زندگی ) و سپس عوامل اقتصادی در افق آینده ( کسب درآمد و اشتغال) است.
7-« نقد و بررسی وضعیت فرشدستباف ایران» عنوان مقالهای است که کیخسرو سبحه در مجله اطلاعات اقتصادی_سیاسی شماره 30 به چاپ رسانده است در این مقاله نویسنده نگاهی دیگر از زوایای متفاوت به صنعت فرش می باشد که به دلیل اهمیت صادرات فرش در تأمین ارز خارجی مورد توجه نویسنده قرار گرفته و حاوی سؤالهای فراوانی در مورد مشکلات و جنبههای صادراتی فرش ایران میباشد. مسائل مختلف این صنعت و نقش مهم آن در زندگی قشرهای وسیع و مختلفی از مردم کشور ـ از خانوادههای روستایی گرفته تا تجار فرش مقیم آلمان لزوم پرداخت به مشکلات آن را مطرح میسازد که نویسنده در حقیقت خواستار رفع مشکلات موجود در راه صادرات عمدهترین کالای صادراتی کشور ـ بعد از نفت ـ می شود. آیا این آمار و ارقام برای ما و برای مسئولین پیام و مفهومی‏ را به همراه دارد و اقداماتی را طلب میکند؟آیا این کاهش‏ هشداردهنده انجام بررسی‏هایی را در این مورد ضروری می‏نماید؟می‏دانیم که امکانات و وقت مسئولین مربوطه اندک و گرفتاریهایشان بسیار است ولی به حکم وظیفه ناچاریم آنچه را که شرط بلاغ است بگوئیم و بنویسیم، زیرا صنعتی که براساس‏ آمارهای مختلف بین 5 الی 8 میلیون نفر از زن و مرد و کوچک‏ و بزرگ در آن مشغول می‏باشند یقینا ارزش چنین وقت‏ و بررسی را دارد.
8-« بررسی سازمانهای ذیربط در توسعه و تحول قالیبافی در ایران» عنوان پایاننامه مقطع کارشناسیارشد است که هما ذکائی دانشجوی رشتهی مدیریت امور فرهنگی به راهنمایی دکتر غلامعلی حاتم در سال 1366ه.ش، بر روی آن کار کرده است. وی در این پایاننامه ضمن اینکه به سازمانها و نهادهای وابسته به فرشدستباف اشاره میکند، قالیبافی را هنری زوالپذیر و قدیمی ایران، نشانه فرهنگ سرزمین ماست میداند که پژوهش در آن، موجب شناسایی سنتهای بومی و خصایص ویژه ایران و ایرانی میشود. قالی از سرآمدان صادرات ایران و زبان گویای فکر و اندیشهی هنرمندان قالیباف ماست و ضرورت حفظ و گسترش سنتهای اصیل این هنر از یک سو و توجه به نیروی انسانی فعال در این صنعت از سوی دیگر ایجاب میکند برنامههای همه جانبه در زمینه حمایت از قالیبان کشور و همچنین برنامههای نظارتی و ارشادی در زمینه بهبود کیفیت کار قالیبافی در ایران تنظیم و اجرا گردد. در این بررسی اجمالی که بروی صنعت قالیبافی ایران انجام گرفته سعی شده است که جنبههای مختلف این صنعت و نیز اهمیت نقش فرهنگ و مدیریت فرهنگی در شکوفایی آن، مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. محقق در ادامه پژوهش خود تاریخچهای از قالیبافی در دورههای مختلف ارائه کرده است و به بررسی سازمانهای مرتبط با فرشدستباف از ابتدا پرداخته است و قالی ایران را یک عامل مهم فرهنگی و اقتصادی معرفی میکند. و در انتها یکی از اصلیترین معضلات و مشکلات صنعت قالیبافی را عوامل فرهنگی معرفی میکند.
9-« بررسی مشکلات مدیریتی و تولیدی فرشدستباف ایران » عنوان پایاننامه مقطع کارشناسیارشد است که توسط آقای حسن انصارینیا به راهنمایی دکتر محمدعلی شمآبادی در سال 1378ه.ش، کار شده است. در این پایاننامه محقق هدف خود را بررسی مشکلات فرش قم عنوان کرده است و در ادامه چنین مینویسد که: از آنجایی که این تحقیق اولین نوع در نمونه خود درباره فرش قم میباشد ضمن جمع آوری اطلاعات در خصوص فرش قم، از طریق برآورد تابع تولید و هزینه کل تولید فرش قم به این بررسی پرداخته است. در دو فصل اول ضمن ارائه مطالب مقدماتی، مشخصات فرشدستباف، جایگاه صنعت فرش در اقتصاد ایران، سعی شده است که خواننده با فضای صنعت فرش آشنا شود. در فصل دوم قم و صنعت فرش دستباف آن بصورت خاص معرفی شده است و از این رهگذر به موضوع اصلی تحقیق وارد میشویم. نگاهی اجمالی به خصوصیات عمومی قم و ویژگیهای قالی قم و نقشههای رایج آن محتوی این فصل را تشکیل میدهد. بررسی مختصات صنعت فرش قم از چهار زاویه، نیروی انسانی، برآورد میزان تولید و عرضه و عملکرد نهادهای دولتی دستاندرکاران صنعت فرش و مشکلات بافندگان و تحلیل مختصری برهزینههای تولید و بررسی پیمان ارزی و نرخگذاری فرشهای صادراتی قم، فصل سوم را تشکیل میدهد. در پیوست اول با تقسیمبندی مراحل مختلف تولید عرضه به مشکلات مختلف این صنعت پرداخته شده است. در پیوست دوم فصلی در خصوص برآورد توابع تولید و هزینه در صنعت فرش استان قم آورده شده است که ضمن پرداختن به ادبیات موضوع این برآورد انجام شده است.
10-« مشکلات و تنگناهای ساختاری و مدیریتی و طراحی ساختار سازمانی هنرصنعت فرش دستباف کشور با تکیه بر امور تولیدگری فرشدستباف» عنوان طرح تحقیقاتی که برای مرکز ملی فرش ایران به سرپرستی حبیب الله رعنایی کردشولی در سال 1381ه.ش، کار شده است. محقق هدف اصلی این تحقیق را مشخص ساختن خلاءها و نارسائیهای ساختاری و مدیریتی موجود در هنر ـ صنعت فرش دستباف کشور بوده است تا براساس این شناخت، راهکارهای ساختاری و تشکیلاتی مناسبی ارائه شود. برای این منظور برخی ویژگیهای مهم ساختاری و مدیریتی در قالب مدل تحلیلی تحقیق مورد توجه قرار گرفت. برخی از دادههای مورد نیاز از طریق مطالعه اسنادی، برخی دیگر نیز از طریق انجام مصاحبههای نیمه ساخت یافته با مدیران و مسئولان دستگاه مورد نظر گردآوری شد و نهایتا از روش پیمایشی نیز برای اخذ نقطه نظرات و دیدگاههای دستاندرکاران بخش غیردولتی در محدودهی شش استان کشور استفاده شد. نتایج حاصله از تحقیقات نشان میدهد که هنر صنعت فرشدستباف در حال حاضر با مشکلات و تنگناهای ساختاری و مدیریتی زیر روبروست. تعدد و تنوع دستگاهها و مراجع فعال در امور فرشدستباف که خود منجر به بروز دوبارهکاری، انجام وظایف و فعالیتهای موازی و مشابه، ناهماهنگی و ایجاد مشکلات ارتباطی، نقض اصول وحدت جهت و وحدت فرماندهی و نتیجتا



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید